Rome in Jordanië
Alexander Reeuwijk
Bij Romeinse opgravingen denk je al snel aan het Forum Romanum, in Rome. Maar van de hoofdstad van één van ’s werelds machtigste imperiums is verdraaid weinig over. Een levendige fantasie is nodig om badhuizen, woningen en tempels te ontwaren uit de paar pilaren die er nog in de Italiaanse hoofdstad overeind staan. Dat ligt anders in de Romeinse steden in het Midden-Oosten. Het droge woestijnklimaat en het beschermende zand hebben ervoor gezorgd dat vele buitenposten van het eens zo machtige Romeinse rijk goed bewaard zijn gebleven.
Eén van die Romeinse pareltjes is het Jordaanse Jerash. Hier krijg je werkelijk een onvervalst beeld van hoe een Romeinse stad eruit gezien moet hebben! Al is het niet een zuiver Romeinse stad gebleven. Jerash is een eclectisch geheel van vele verschillende bouwstijlen van bijbehorende volkeren die ooit de scepter over de stad en het gebied zwaaiden.
Want door vele eeuwen heen heeft het huidige noorden van Jordanië een belangrijke rol in de geschiedenis gespeeld. Door de strategische ligging, centraal in de Levant, met een poortfunctie naar Arabië, is het gebied sinds mensen heugenis in trek geweest. Zeker toen bleek dat de grond vruchtbaar was en er een rivier door het landschap meanderde. De oudste archeologische sporen leiden terug tot rond 2500 voor Christus. Sinds die tijd is het stuk grond van hand tot hand geaan. Zo koloniseerde de veteranen van de Macedonische krijger Alexander de Grote het gebied in de vierde eeuw voor Christus en bebouwde de Griekse koning Antiochus IV het gebied onder de naam Antioch aan de gouden rivier in de tweede eeuw voor onze jaartelling. Uiteindelijk viel het gebied en de stad in handen van De Romeinen, die er een welvarende stad bouwden, Gerasa.
Door handel met grote steden als Palmyra en Bosra in huidig Syrië en met het Nabetees wereldwonder, de stad Petra, in het zuiden van huidig Jordanië verkreeg het redelijk autonoom functionerende Gerasa grote rijkdom, zich uitend in onder andere de uitbundige bouwstijl met veel ornamenten en mozaïektableaus. De stad werd een heus pronkstuk. Ook politiek gezien ging het voor de wind. Samen met negen andere steden uit de regio behoorde Gerasa tot de decapolis, tien autonoom functionerende steden binnen het Romeinse rijk. Ook Amman, toen Philadelphia genaamd, viel onder dit verbond.
Maar gelijk het Romeinse rijk richtte Gerasa zichzelf te gronde. Deels door de verwoesting van handelspartner Palmyra, maar voor het overgrote deel door onenigheid van religieuze, politieke en economische aard binnen de eigen gemeenschap. Het tij kon nog even gekeerd worden door het Christendom als religie aan te nemen, maar uiteindelijk kwam Gerasa de malaise niet meer te boven. In de eeuwen daarna wisselde de spookstad vele malen van eigenaar, van Omayaden, die er enkele moskeeën bouwden tot de kruisvaarders. Uiteindelijk werd de stad vroeg in de negentiende eeuw herontdekt door de Duitse ontdekkingsreiziger en handelaar Ullrich Jasper Seetzen. Op zoek naar artefacten voor een Duits museum stuitte hij op de goed geconserveerde resten van wat ooit een van de mooiste steden van het Midden-Oosten was.
Wil je het hele artikel lezen? Dat kan door een mail te sturen naar info@sillenmedia.nl en de betreffende editie (01.2) te bestellen.
