Saladin: legendarische verdediger van het geloof
Emile Naus
Er zijn maar weinig historische figuren die in meerdere culturen een heldenstatus hebben, maar Salah ad-Din Yusuf ibn Ayyub, in het westen beter bekend onder de naam Saladin, is er zeker één van. Saladin maakte furore op het wereldtoneel voor en tijdens de Derde Kruistocht, toen hij als Sultan van Egypte in eerste instantie het Heilige Land heroverde op de christenen en het daarna met succes wist te verdedigen tegen nieuwe Europese invallen.
Zijn bescheidenheid, kunde als legeraanvoerder en vergevingsgezindheid ten opzichte van zijn verslagen tegenstanders dwongen bij zowel vriend als vijand veel respect af. Met Richard Leeuwenhart, koning van Engeland en één van zijn opponenten tijdens de Derde Kruistocht, onderhield hij een goede relatie, en in de Europese literatuur werd hij, ondanks het feit dat hij de kruisvaarders een aantal verpletterende nederlagen toebracht, afgeschilderd als een buitengewoon ridderlijk en sympathiek leider.
Tijdens zijn leven was zijn roem in Europa dusdanig groot dat er een westerse versie van zijn naam bestond, een ‘eer’ die maar weinig moslims in die tijd ten deel viel. Het verhaal van Saladin, dat speelt op een moment in de geschiedenis waarop het christendom en de islam lijnrecht tegenover elkaar staan, illustreert dan ook de dynamische wisselwerking die er al eeuwen bestaat tussen de culturen van Europa en het Midden-Oosten. Niet alleen de politieke verhouding, maar ook de beeldvorming van beide werelden over elkaar kende hoogte- en dieptepunten. Beide komen tot uiting in het verhaal van Saladin.
De opmaat voor het verhaal begint iets meer dan veertig jaar voor de geboorte van Saladin, op het moment dat de Byzantijnse keizer Alexios I Komnenos in een brief aan Paus Urbanus II zijn bezorgdheid uit over de oprukkende Seltjoeken die bijna voor de poorten van Constantinopel staan. Alexios schreef in de brief onder andere over een schromelijk tekort aan manschappen van zijn kant, waardoor de val van het belangrijkste christelijke bastion in Oost-Europa een kwestie van tijd leek te zijn. Paus Urbanus reageerde op verrassende wijze. Niet alleen wist hij door een toespraak op het Concilie van Clermont in 1095 een grote hoeveelheid manschappen op de been te brengen om Constantinopel tegen de Turken te verdedigen, maar ook zette hij een serie heilige oorlogen in gang die de verhoudingen in Europa en de Levant de volgende twee eeuwen volledig op zijn kop zouden zetten. Het doel van deze oorlogen was volgens Urbanus II simpel: het veroveren van het Heilige Land, dat op dat moment al meer dan 400 jaar in islamitische handen was, teneinde christelijke pelgrims de mogelijkheid te bieden om op bedevaart naar Jeruzalem te gaan.
De werkelijke redenen voor deze plotselinge interesse in Palestina waren echter complexer dan de verklaring van de paus op het eerste gezicht deed vermoeden. Immers, het was wel degelijk mogelijk voor christenen om het Heilige Land te bezoeken. Op religieus gebied had het christendom zich in de voorgaande eeuwen ontwikkeld van een relatief open leer tot een wat strakker omlijnd, dogmatisch geheel. Dat bracht met zich mee dat...
Lees het volledige artikel over de legendarische Saladin Ontdek Arabia (02.2). Bestel Ontdek Arabia 02.2.
